Joseph Haydn was een vertegenwoordiger van de Weense klassieke
school (2e helft 18e eeuw). Hij was bevriend met Mozart die - tijdens
zijn leven - niet kon tippen aan de roem en de welstand van Haydn.
Deze had een uitstekende positie als 'Hofkapellmeister' bij de vermo-
gende Hongaarse familie Esterházy. Hij was daar verantwoordelijk
voor de orkestleiding, directie, compositie en het geven van uitvoerin-
gen in de verschillende residenties van de welvarende familie. Haydn
was creatief en productief. Zelfs op hoge leeftijd - geteisterd door ge-
zondheidsproblemen - kwamen steeds weer muzikale ideeën bij hem
op. Hij schreef bijzondere kamermuziek, waarvan het meest bekend
het Keizerskwartet (opus 76, nr. 3), gecomponeerd in 1797 als eer-
betoon aan keizer Frans-Jozef II van de Donaumonarchie. In 1922 is
deze melodie gebruikt voor het Duitse volkslied. Daarnaast componeerde
Haydn pianosolomuziek, pianoconcerten (er was inmiddels een forte-
piano ontwikkeld) en meer dan honderd symfonieën. Alle symfonieën
hebben een bijnaam: De Klok, De Paukenslag, De Verrassing, etc.
Symfonie nr. 45 wordt Het Afscheid genoemd. Waarom?
Het leven voor Haydn en zijn orkestleden was niet altijd makkelijk. Ge-
durende lange tijd zaten zij 'opgelosten' in de zomerresidentie van de
vorst, verstoken van hun gezinnen in Eisenstadt. Om de vorst een sym-
bolische hint te geven dat de detachering inmiddels wel erg lang had ge-
duurd componeerde Haydn 'Der Abschied'. Achtereenvolgens speelde
iedere muzikant zijn partij uit, doofde zijn partituurverlichting (kaars)
en verliet de zaal met medeneming van zijn instrument. Vorst Nikolaas
I Esterházy had de boodschap begrepen en vertrok zelf de volgende dag.
Waarom geen 45e ? Misschien omdat Akademos zonder klarinet en fluit, hoewel mogelijks ‘ongelooflijk’, toch niet helemaal Akademos is .. :
Ergens gelezen in cyberspace (ivm Shostakovich 9, deel 2) :
“vindt het een merkwaardig goeie klarinetsolo, en ook de fluit lijkt hem enorm solide. En de strijkerssound is ongelooflijk.”
Ach Michel, wat een prachtige commentaar
Akademos zonder klarinet en fluit, dat zou inderdaad wat minder zijn.
Maar op't einde schiet er toch niemand meer over, dus da's eigenlijk nog wel gepast dan. Waarom fluit&klarinet er op voorhand al aan moeten geloven, vragen we Haydn best zelf, oh ja, juist, of misschien een kenner?
“De bezetting is deze van het basisorkest gedurende langere tijd aan het hof: twee hobo’s, fagot, twee hoorns en strijkers – alles bij elkaar slechts een vijftiental musici.”
Het jaar 1772, het jaar van het langere verblijf van deze musici “in de middle of nowhere” (sic), lijkt me -los van de lokatie- ook wat het tijdstip betreft een beetje klarinet –onvriendelijk, want tamelijk vroeg ( http://www.few.vu.nl/~rutger/vuko/nl/program-notes/mozart-40.html )
Ivm Symfonie nr 40 van Mozart :
“De 40e symfonie werd geschreven in 1788. De klarinet was destijds een noviteit in symfonieorkesten, en het valt de componist dan ook niet kwalijk te nemen dat de oorsponkelijke versie georkestreerd was voor een bezetting van 1 fluit, 2 hobo’s, 2 fagotten, 4 hoorns en strijkers. Echter, in de vermaarde klarinettist Anton Stadler vond Mozart een muze, en hieraan hebben we de prachtige latere Mozart-werken met klarinet te danken:”
.. en wat verder wordt het echt interessant ..
“Voor Stadler en diens broer Johann werd de 40e symfonie voorzien van 1e en 2e klarinetpartij, waarbij twee hoornpartijen sneuvelden en wat verder met name ten koste ging van de hobo-noten. Hoewel voor de meeste luisteraars de warme klank van de klarinet een welkome aanvulling in het orkest is, verschillen ook hier de meningen over. Het XYZ der Muziek meldt dat “... Mozart helaas de partij van de hobo verdeeld [heeft]...”, een ander citaat rept over het verloren gaan van “the indescribably chaste delight” van de symfonie, en ook binnen de hobo-sectie van het VU Kamerorkest heerst enige onvrede over Mozarts beslissing. Het Kamerorkest heeft echter gemeend de door de componist aangebrachte veranderingen te moeten respecteren.”
.. euh .. wat is een "chaste delight" ??
Doet er niet toe ! Heil Stadler !!
(sorry, belastingbetalers, dat ik op dit tijdstip zit te googelen op het ministerie ; maar ik ben dan ook de hele middag door geëvalueerd geweest .. en ik kruid die boterhammetjes graag op mijn manier ..)
Waarom spelen wij de 45ste niet eens van Haydn? Lijkt me leuk
En een aantal kennissen vonden het ook wel een leuk idee.
Waarom geen 45e ? Misschien omdat Akademos zonder klarinet en fluit, hoewel mogelijks ‘ongelooflijk’, toch niet helemaal Akademos is .. :
Ergens gelezen in cyberspace (ivm Shostakovich 9, deel 2) :
“vindt het een merkwaardig goeie klarinetsolo, en ook de fluit lijkt hem enorm solide. En de strijkerssound is ongelooflijk.”
Ach Michel, wat een prachtige commentaar

Akademos zonder klarinet en fluit, dat zou inderdaad wat minder zijn.
Maar op't einde schiet er toch niemand meer over, dus da's eigenlijk nog wel gepast dan. Waarom fluit&klarinet er op voorhand al aan moeten geloven, vragen we Haydn best zelf, oh ja, juist, of misschien een kenner?
Tip achtereenvolgens “haydn”, “fluit” en “45”, .. en je bent een kenner (hm) :
http://haydn.klara.be/100-werken/symfonieen/
(heel leuk overzicht van een groot aantal symfonieën)
Ivm symfonie nr 21 uit 1764 :
“De bezetting is deze van het basisorkest gedurende langere tijd aan het hof: twee hobo’s, fagot, twee hoorns en strijkers – alles bij elkaar slechts een vijftiental musici.”
Het jaar 1772, het jaar van het langere verblijf van deze musici “in de middle of nowhere” (sic), lijkt me -los van de lokatie- ook wat het tijdstip betreft een beetje klarinet –onvriendelijk, want tamelijk vroeg ( http://www.few.vu.nl/~rutger/vuko/nl/program-notes/mozart-40.html )
Ivm Symfonie nr 40 van Mozart :
“De 40e symfonie werd geschreven in 1788. De klarinet was destijds een noviteit in symfonieorkesten, en het valt de componist dan ook niet kwalijk te nemen dat de oorsponkelijke versie georkestreerd was voor een bezetting van 1 fluit, 2 hobo’s, 2 fagotten, 4 hoorns en strijkers. Echter, in de vermaarde klarinettist Anton Stadler vond Mozart een muze, en hieraan hebben we de prachtige latere Mozart-werken met klarinet te danken:”
.. en wat verder wordt het echt interessant ..
“Voor Stadler en diens broer Johann werd de 40e symfonie voorzien van 1e en 2e klarinetpartij, waarbij twee hoornpartijen sneuvelden en wat verder met name ten koste ging van de hobo-noten. Hoewel voor de meeste luisteraars de warme klank van de klarinet een welkome aanvulling in het orkest is, verschillen ook hier de meningen over. Het XYZ der Muziek meldt dat “... Mozart helaas de partij van de hobo verdeeld [heeft]...”, een ander citaat rept over het verloren gaan van “the indescribably chaste delight” van de symfonie, en ook binnen de hobo-sectie van het VU Kamerorkest heerst enige onvrede over Mozarts beslissing. Het Kamerorkest heeft echter gemeend de door de componist aangebrachte veranderingen te moeten respecteren.”
.. euh .. wat is een "chaste delight" ??
Doet er niet toe ! Heil Stadler !!
(sorry, belastingbetalers, dat ik op dit tijdstip zit te googelen op het ministerie ; maar ik ben dan ook de hele middag door geëvalueerd geweest .. en ik kruid die boterhammetjes graag op mijn manier ..)
Bedankt michel voor alweer een zéér interessante bijdrage!